Việt Nam đẩy nhanh lộ trình cấm xe xăng: Nhật Bản lo ngại đứt gãy chuỗi cung ứng – Các hãng xe máy Nhật đang ra sao?

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy mục tiêu xanh hóa giao thông, kế hoạch cấm xe máy dùng động cơ xăng tại khu vực trung tâm Hà Nội từ giữa năm 2026 đã tạo ra nhiều phản ứng đáng chú ý từ phía Nhật Bản – quốc gia có ảnh hưởng sâu rộng trong ngành xe máy Việt Nam hơn 30 năm qua.

Là đối tác đầu tư và sản xuất chủ lực, các doanh nghiệp Nhật đang vận hành hàng nghìn đại lý và hàng trăm nhà cung ứng linh kiện trên toàn quốc. Vì vậy, lộ trình chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam được xem là yếu tố có tác động trực tiếp đến hoạt động của những “ông lớn” xe máy Nhật Bản.

Nhật Bản cảnh báo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng

Ngay sau khi Việt Nam công bố kế hoạch hạn chế và tiến tới cấm xe máy xăng tại trung tâm Hà Nội, Đại sứ quán Nhật Bản đã gửi văn bản tới các cơ quan chức năng Việt Nam, bày tỏ quan ngại về sự thay đổi đột ngột này.

Phía Nhật cho rằng quy định cần có lộ trình chuyển đổi phù hợp, tránh ảnh hưởng đến:

• Việc làm của hàng nghìn lao động

• Hoạt động của hơn 2.000 đại lý bán xe máy

• Gần 200 nhà cung ứng linh kiện đang phục vụ Honda, Yamaha, Suzuki

Honda, nhà sản xuất xe máy lớn nhất tại Việt Nam, thậm chí đã cảnh báo khả năng phải thu hẹp sản xuất nếu thị trường biến động theo hướng bất lợi.

Thị trường xe máy Việt Nam: Một “đế chế” hàng tỷ USD

Với giá trị ước tính 4,6 tỷ USD năm 2024 và tỷ lệ sở hữu xe máy gần bằng 80% dân số, Việt Nam là một trong những thị trường xe hai bánh lớn nhất thế giới.

Từ cuối những năm 1990, Honda, Yamaha và Suzuki đã góp phần định hình thói quen sử dụng xe máy của người Việt bằng những dòng xe bền bỉ, tiết kiệm và dễ sửa chữa – đúng tinh thần “Nhật” nhưng lại rất phù hợp với người Việt.

Các hãng xe máy Nhật tại Việt Nam đang hoạt động thế nào?

Honda – “ông vua” thị phần xe máy Việt Nam

• Chiếm khoảng 80% thị phần, tương đương hơn 2,1 triệu xe/năm

• Sở hữu 4 nhà máy và gần 800 đại lý HEAD

• Doanh số giảm mạnh sau thông báo cấm xe xăng (giảm ~22% trong tháng 8/2025)

• Đang từng bước chuyển đổi với các mẫu xe điện như CUV e:, ICON e:

Song song kinh doanh, Honda còn duy trì nhiều chương trình CSR, giáo dục giao thông và đào tạo lái xe an toàn trên toàn quốc.

Yamaha – Đối thủ lớn nhất của Honda

• Nắm giữ 15–17% thị phần, tương đương 400.000–500.000 xe/năm

• Mạnh ở nhóm khách trẻ, đặc biệt với Exciter, Grande, NVX

• Tăng tốc nghiên cứu xe điện để thích ứng lộ trình mới

Yamaha cũng tích cực triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật và môi trường như “Rev your Heart – Love the Earth”.

Suzuki – Thương hiệu kỳ cựu nhưng thu hẹp thị phần

• Hiện chỉ chiếm 2–4% thị phần

• Vẫn duy trì mô hình sản xuất – nhập khẩu – phân phối

• Các dòng Viva, Smash, Hayate từng là biểu tượng tại Việt Nam

Suzuki tiếp tục tham gia các hoạt động cộng đồng liên quan đến an toàn giao thông và hỗ trợ kỹ thuật.

Kawasaki – Lối đi riêng với phân khối lớn

• Tập trung ở phân khúc mô tô thể thao cao cấp

• Doanh số nhỏ nhưng ổn định, phục vụ thị trường ngách

• Mạnh về dịch vụ hậu mãi và huấn luyện lái xe an toàn

Việt Nam xanh hóa giao thông: Xu hướng tất yếu nhưng cần lộ trình rõ ràng

Lộ trình hạn chế xe máy xăng được đánh giá là cần thiết để giảm ô nhiễm và hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang xe điện ảnh hưởng sâu rộng đến:

• Chuỗi cung ứng

• Việc làm

• Hoạt động của doanh nghiệp FDI

• Thói quen đi lại của người dân

Do đó, cả Chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp Nhật Bản đều kỳ vọng một quá trình chuyển đổi từng bước, có chuẩn bị và đồng hành chính sách rõ ràng.